Ülkemiz, farklı dil ve lehçelerin konuşulduğu kültürel bir zenginliğe sahiptir. Bu kültürel zenginliğe bilimsel perspektifler çerçevesinde hayatiyet kazandırmak sahip olduğumuz çeşitliliklerin yok olmasını engelleyecek ve bu kültürel zenginliğimizi daha da güçlendirecektir. Üniversitemiz bünyesinde açılmış bulunan “Türkiye’de Yaşayan Diller Enstitüsü”nün Anabilim Dallarından Kürt Dili ve Kültürü Anabilim Dalı, Süryani Dili ve Kültürü Anabilim Dalı, Arap Dili ve Kültürü Anabilim Dalı olmak üzere hali hazırda 3 bölümüm mevcuttur. Kürt Dili ve Kültürü Anabilim Dalı ile  Süryani Dili ve Kültürü Anabilim Dallarında lisansüstü programı yürüten yeterli sayıda öğretim üyesinin bulunması gerek akademik ve gerekse idari personellerinin varlığı büyük bir fırsat Mardin Artuklu Üniversitesine bağlı olarak 01/12/2009 tarih ve 27419 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2009/15597 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kurulmuş olup,  üniversitemiz, Uluslar arası düzeyde akademik yeterliliğini ispatlamış ve dikkate alınan bir SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ olma yolunda hızla ilerlerken, Enstitü Müdürlüğümüz,  kuruluşunu gerçekleştirmiştir.

Enstitünün amacı; Mardin Üniversitesinde Dil, Kültür ve Tarih’e dayalı yüksek lisans ve doktora öğretimini, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun amaç ve ilkeleri doğrultusunda ve Lisansüstü Eğitim-Öğretim Enstitülerinin Teşkilat ve İşleyiş Yönetmeliği ile Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütmektir.

Tezli ve Tezsiz Yüksek Lisans programlarında lisansüstü faaliyetlerini sürdürmekte, çeşitli üniversiteler ile ortak doktora programları yürütmekte, Dil Bilimsel, Kültürel, Tarihsel ve Pedagojik alanlara yönelik eleman yetiştiren Yüksek Lisans Programlarını yürütmektedir.